روانشناسی و علوم تربیتی

پایان نامه نقش سرمایه­ روان­شناختی در پیش بینی افسردگی

 پایان نامه رشته  روانشناسی

دانشکده­ی روانشناسی و علوم تربیتی
پایان ­نامه برای دریافت درجه­ کارشناسی ارشد
در رشته روانشناسی بالینی
عنوان
نقش سرمایه­ اجتماعی و روان­شناختی در پیش بینی وقوع و عدم افسردگی غیر بالینی
بهمن90
 

   

فهرست مطالب
فصل اول: کلیات پژوهش
1- مقدمه. 1
1-2- بیان مسأله. 3
1-3- ضرورت و اهمیت موضوع. 6
1-4- اهداف پژوهش. 7
1-5- فرضیه‌ها 7
1-6- تعاریف متغیرها 8
فصل دوم: پیشینه تحقیق
2-1- پیشینه نظری. 13
2-2- ویژگیهای کلی اختلالهای خلقی. 14
2-3- مؤلفه اختلالات خلقی. 14
2-4- اختلال افسردگی. 15
2-4-1- اختلال افسردگی اساسی. 15
2-4-1-1- ویژگیهای دوره افسردگی اساسی. 15
2-4-1-2- میزان شیوع و روند اختلال افسردگی اساسی. 16
2-4-1-3- ویژگیهای تشخیصی دوره افسردگی اساسی. 17
2-4-1-4- اختلال افسرده خویی. 18
2-4-1-5- ویژگیهای تشخیصی. 19
2-4-1-6- عوامل علیتی زیستی. 20
2-4-1-7- نظریه‌های روانپویشی. 21
2-4-1-8- شخصیت افسرده 23
2-4-1-9- درماندگی در دستیابی به اهداف 24
2-4-1-10- دیدگاه رفتاری. 24
2-4-1-11- دیدگاه شناختی. 25
2-4-1-12- تعیین کننده­های روانی، اجتماعی ، فرهنگی، بین­فردی. 26
2-5- سرمایه اجتماعی. 28
2-5-1- تعریف سرمایه اجتماعی. 29
2-5-2- زمینه‌های تاریخی سرمایه اجتماعی. 29
2-5-3- نظریه‌پردازان سرمایه اجتماعی. 33
2-5-3-1- جیمز کلمن. 33
2-5-3-2- پیربوردیو. 34
2-5-3-3- رابرت پانتام 34
2-5-3-4- فوکویاما 35
2-5-4- عناصر و مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی. 36
2-5-5- انواع سرمایه اجتماعی. 38
2-5-6- روان­شناسی مثبت 40
2-5-7- سرمایه روان­شناختی. 41
2-5-8- مؤلفه­های سرمایه روان­شناختی. 42
2-5-8-1- خودکارآمدی. 42
2-5-8-2- حیطه‌های خودکارآمدی. 43
2-5-8-3- ابعاد خودکارآمدی. 44
2-5-8-4- منابع خودکارآمدی. 45
2-5-8-5- اثرات خودکارآمدی بر کارکردهای روان­شناختی. 46
2-5-8-6- مراحل رشد الگوگیری. 47
2-5-9- امید. 49
2-5-9-1- نظریه‌های ناامیدی افسردگی. 52
2-5-9-2- رشد امیدواری. 53
2-5-10- خوش­بینی. 54
2-5-10-1- خوش­بینی‌ سرشتی یا گرایشی. 56
2-5-10-2- سبک تبیینی خوش­بینانه‌. 56
2-5-10-3- خوش­بینی- بدبینی- سازگاری. 57
2-5-10-5- رشد خوش­بینی. 58
2-5-11- تاب­آوری. 60
2-5-11-1- عناصر تاب آوری. 63
2-5-11-2- ویژگی‌های افراد تاب­آور. 64
2-5-11-3- رشد تاب­آوری. 65
2-5-12- پیشینه پژوهشی. 67
2-5-13- جمع بندی و نتیجه­گیری. 81
فصل سوم: روش پژوهش
3-1- طرح پژوهش. 84
3-2- جامعه آماری. 84
3-3- نمونه و روش نمونه گیری. 84
3-4- ابزارهای جمع آوری اطلاعات 84
3-5- پرسشنامه سرمایه اجتماعی(دلاویز1384) 85
3-6- پرسشنامه سرمایه روان­شناختی. 85
3-7- روش اجرای پژوهش. 86
فصل چهارم: روش تجزیه و تحلیل داده ها
 
. 4-1- تجزیه و تحلیل داده­ ها 88
4-1-1- بخش توصیفی. 88
4-1-2- بخش استنباطی. 90
فصل پنجم بحث و نتیجه­گیری
5-1- بحث وتفسیر یافته­ های پژوهش. 98
5-2- محدودیتهای پژوهش. 103
پیشنهادات کاربردی. 104
فهرست منابع. 105
پبوستها
 
 
فهرست جداول
جدول (4-1) یافته‌های توصیفی مربوط به متغیر افسردگی (افراد عادی و افسردگی غیربالینی) 88
جدول (4-2) یافته‌های توصیفی مربوط به متغیر سرمایه اجتماعی و مؤلفه­های آن. 88
جدول (4-3) یافته­ های توصیفی مربوط به متغیر سرمایه اجتماعی و مؤلفه­های آن در افراد عادی  89
جدول (4-4) یافته­ های توصیفی مربوط به متغیر سرمایه اجتماعی و مؤلفه­های آن در افسردگی غیربالینی  89
جدول(4-5) یافته­ های توصیفی مربوط به متغیر سرمایه روان شناختی و مؤلفه­های آن. 89
جدول (4-6): یافته­ های توصیفی مربوط به متغیر سرمایه روان شناختی و مؤلفه­های آن در افراد عادی  90
جدول (4-7) یافته­ های توصیفی مربوط به متغیر سرمایه روان شناختی و مؤلفه­های آن در افسردگی غیربالینی  90
جدول(4-8) خلاصه تجزیه تابع تشخیص کانونی. 90
جدول (4-9) خلاصه  آزمون لامبدا ویلکس 91
جدول (4-10) ضرایب تابع تشخیص کانونی استاندارد 91
جدول(4-11) ماتریس ساختار 92
جدول(4-12) خلاصه تجزیه تابع تشخیص کانونی. 93
جدول(4-13) خلاصه آزمون لامبدا ویلکس 93
جدول 4-14 خلاصه تجزیه تابع تشخیصی کانونی. 93
جدول(4-15)   خلاصه  آزمون لامبدا ویلکس 94
جدول(4-16) ضرایب تجزیه تابع تشخیص کانونی استاندارد شده 94
جدول  (4-17) ماتریس ساختاری. 94
جدول (4-18) نتایج آزمون تحلیل واریانس چند گانه نمرات متغیر سرمایه اجتماعی و مولفه های آن در افراد افسرده غیربالینی و عادی  95
جدول (4-19) نتایج آزمون تحلیل واریانس چند گانه نمرات متغیر سرمایه روانشناختی و مولفه­های آن در افراد افسرده غیربالینی و عادی  96
 
 
 
فصل اول
کلیات پژوهش
 
 

1- مقدمه

افسردگی از شایع­ترین اختلالات روانی است که تقریباً در سراسر جهان و در همه­ی فرهنگ­ها و کشورها دیده می­شود. شیوع آن در طول دوره­ی زندگی حدود 15% است و در زنان حتی به 25% نیز می­رسد. تعداد معدودی از افراد، افسردگی را در طول مدت زندگی­شان تجربه می­ کنند. بدون شک افسردگی در جامعه باعث اختلال در سلامت و پیشرفت جامعه می­شود. افسردگی علاوه بر جنبه­های ژنتیکی اکثراٌ با عوامل اجتماعی و روانی ناشی از وقایع محیطی همراه بوده است. افراد مبتلا به افسردگی دچار علایم متعددی از قبیل خلق افسرده، فقدان علاقه و لذت، کاهش انرژی و تمرکز، مشکلات خواب، خودکشی و. می­باشند. میزان بروز اختلالات افسردگی عمده بین بیما­ران مراجعه­کننده به پزشکان عمومی 15- 10% و این رقم در بیماران مراجعه­کننده به متخصصان داخلی حدود 15% است. این در حالی است که فقط نیمی از مبتلایان به افسردگی به صورت جدی تحت درمان قرار می­گیرند (کاپلان­و سادوک، [1]2002).
این اختلال همیشه مورد توجه بوده است و روش های درمان­های زیادی، از جنبه­های متفاوتی برای مواجهه با این اختلال مورد بررسی قرار گرفته­اند. با این وجود، اغلب به صورت یک دوره­ی بالینی مزمن مشاهده می­شود و 39%تا15% از موارد ممکن است یک سال پیش از شروع علائم همچنان افسرده باشند یعنی علائم آن­ها با معیارهای اختلال افسردگی اساسی مطابقت کند (برتی و سرونی،[2]1984) و 22% موارد بعد از 2 سال همچنان افسرده باقی بمانند (کلر و همکاران،[3]1984).
در این میان عوامل زیادی در شکل­ گیری و تداوم افسردگی نقش دارند که می­توان به نقش سرمایه ­روان­شناختی[4] تأکید کرد. این مفهوم  به ­عنوان سازه­ی مفهومی از روان­شناسی مثبت­گرا[5] می­باشد که با ویژگی­هایی از قبیل باور فرد به توانایی­هایش برای دستیابی به موفقیت، داشتن پشتکار در دنبال کردن اهداف، ایجاد اسنادهای مثبت درباره­ی خود و تحمل کردن مشکلات تعریف می­شود ( فرد لوتانز و کیله لوتانز و برت لوتانز،[6]2004). هم ­چنین برخوردار بودن از سرمایه روان­شناختی افراد را قادر می­سازد تا در برابر موقعیت­های استرس­زا بهتر مقابله کرده، کم­تر دچار تنش شده، در برابر مشکلات از توان بالایی برخوردار شوند، به دیدگاه روشنی در مورد خود رسیده و کم­تر تحت تأثیر وقایع روزانه قرار می­گیرند لذا دارای سلامت روان­شناختی بالقوه­ای نیز هستند (روبینز واترز، ماش، ساککیوپه،[7]1994).
امروزه هم بخش عظیمی از اشکال بیماری­ها (اعم از روانی، جسمانی) در کشورهای در حال توسعه در ارتباط شدید با عوامل و مدلهای اجتماعی رابطه­ قوی دارند (سازمان بهداشت جهانی، [8]2001). اثرات این عوامل در درازمدت کارایی خود را نشان می­ دهند، مشکلاتی چون فقر، شکست در تحصیلات، زندگی در محیط فیزیکی نامناسب، سطوح بالای عدم امنیت در جامعه (مثل خشونت، تصادفات) و مسائلی چون حوادث منفی زندگی از جمله جدایی از والدین، از دست دادن کار یا مهاجرت اجباری که از عوامل اجتماعی هستند، تأثیرات زیادی بر سلامت­روانی افراد دارند (هارفام،[9]2004).
تحقیقات نشان داده­اند که سرمایه ­اجتماعی[10] بالاتر با انسجام اجتماعی بیش­تر به بهبود شرایط بهداشت روانی جامعه کمک می­ کند (کاواچی، کندی، لوچنر، پروتو،[11]1997).
جامعه برای تربیت دانشجویان که مستعدترین گروه اجتماعی محسوب می­شوند هزینه­ های کلان معنوی و مادی را متحمل می­شود و به همین دلیل هرگونه اختلال در سلامت و جسم دانشجو تهدیدی بر این سرمایه­گذاری است چرا که دانشجویان هر کشور متضمن سازندگی آن سرزمین هستند و سلامت جسم و روان تک­تک آنان اثر بسیار مهمی در آینده آن کشور دارد. افسردگی در بین دانشجویان می ­تواند در کسب مهارت­های اجتماعی و تکامل شخصیت اختلال ایجاد کند، و از میزان موفقیت و پیشرفت تحصیلی آنان بکاهد و آن­ها را از رسیدن به جایگاه ویژه­ای که انتظار دارند و در واقع شایسته­ی آن هستند باز دارد. و در موارد شدید موجب شکست و ناکامی در زندگی شده، و باعث اختلال در پیشرفت جامعه و عواقب ناشی از آن شود)  شمشیری نظام، کافیان تفتی، انصاری، 1383(. این مطالعه در جهت بررسی نقش سرمایه ­روا­ن­شناختی و اجتماعی در شکل­ گیری و تداوم افسردگی در بین دانشجویان صورت گرفته است.

1-2- بیان مسأله

افسردگی اختلالی است که با کاهش انرژی و علاقه، احساس گناه، اشکال در تمرکز، بی­اشتهایی و افکار مرگ و خودکشی مشخص می­شود و با تغییر در سطح فعالیت، توانایی­های شناختی، تکلم، وضعیت خواب، اشتها و سایر ریتم­های بیولوژیک همراه است؛ که به اختلال در عملکرد شغلی، روابط اجتماعی و بین­فردی منجر می­شود این بیماری با احساس یأس و ناامیدی، ناراحتی، فقدان هر گونه انگیزه و امید و کاهش سطح اعتماد به نفس و بدبینی همراه است (کاپلان و سادوک،2007).
25% زنان و 12% مردان یک دوره­ی افسردگی اساسی را در طول عمرشان تجربه می­ کنند. از سویی در مورد علت­شناسی افسردگی به عوامل مختلفی تأکید شده است از جمله کژکاری و عدم تعادل در واسطه­های مغز، هورمون­ها، نقص در هویت، اشکال در پردازش اطلاعات و روابط مختل خانوادگی (نوری، 1384).
در بین عوامل موثر در شیوع و ابتلا به افسردگی و پیامدهای آن، می­توان به نقش شبکه ­های اجتماعی و به تبع آن سرمایه اجتماعی اشاره نمود. در این راستا، یک مطالعه بر روی 700 آمریکایی آفریقایی­تبار نشان می­دهد بین سرمایه اجتماعی و اضطراب و افسردگی رابطه­ تنگاتنگی وجود دارد به این معنی که افراد افسرده به دلیل وضعیت روان­شناختی خویش از اعتماد بین­فردی پایین و شبکه ­های اجتماعی نازل و روابط محدود به عنوان سرمایه اجتماعی برخوردارند (کاترونا و راشل، هلسینگ،[12]2000   توضیح اینکه سرمایه ­اجتماعی مجموعه ­ای از هنجارهای موجود در سیستم اجتماعی است که موجب ارتقای سطح همکاری، همیاری میان اعضای یک گروه یا جامعه می­شود و پایین آمدن آن، افزایش سطح هزینه­ های تبادلات و ارتباطات را موجب می­گردد (فوکویاما،[13]1999).
از سویی به نظر می­رسد که افراد افسرده به دلیل وضعیت روان­شناختی ویژه از منا­بع سرمایه­ روان­شناختی از قبیل خودکارآمدی، تاب­آوری، امید، خوش­بینی برخوردار نیستند. در این راستا کارور وگینز،[14](1978) نشان دادند که خودکارآمدی و خوش­بینی به ­عنوان مؤلفه­های سرمایه­ روان­شناختی به طور معکوس با افسردگی رابطه دارند.

اهداف پژوهش

هدف کلی
تعیین نقش سرمایه اجتماعی و روان­شناختی در پیش ­بینی وقوع و عدم وقوع افسردگی غیربالینی
هدف جزئی
تعیین نقش مؤلفه­های سرمایه اجتماعی در پیش ­بینی وقوع و عدم وقوع افسردگی غیربالینی
تعیین نقش مؤلفه­های سرمایه روان­شناختی در پیش ­بینی وقوع و عدم وقوع افسردگی غیربالینی
تعیین تفاوت سرمایه اجتماعی و مؤلفه­های آن در افراد افسرده غیربالینی و افراد عادی
تعیین تفاوت سرمایه روان­شناختی و مؤلفه­های آن در افراد افسرده غیربالینی و افراد عادی

1-5- فرضیه ­ها

سرمایه اجتماعی و روان­شناختی قادرند وقوع یا عدم وقوع افسردگی غیربالینی را پیش ­بینی کنند.
مؤلفه­های سرمایه اجتماعی قادرند وقوع یا عدم وقوع افسردگی غیربالینی را پیش ­بینی کنند.
مؤلفه­های سرمایه­ روان­شناختی قادرند وقوع یا عدم وقوع افسردگی غیربالینی را پیش ­بینی کنند.
بین افراد افسرده غیربالینی و افراد عادی از نظر سرمایه اجتماعی و مؤلفه­های آن تفاوت وجود دارد.
بین افراد افسرده غیربالینی و افراد عادی از نظر سرمایه روان­شناختی و مؤلفه­های آن تفاوت وجود دارد.
متغیر ملاک: سرمایه اجتماعی، سرمایه روان­شناختی
متغیر پیش ­بینی: افسردگی غیربالینی و وضعیت عدم بیماری

1-6- تعاریف متغیرها

تعریف مفهوم افسردگی[15]
افسردگی حالت روانی ناخوشایندی است که با دلزدگی، یأس و خستگی­ناپذیری، مشخص می­شود و در بیشتر مواقع با اضطراب کم و بیش شدید همراه است (بنا به تعریف پیه­رون،[16]1973؛ به نقل از دادستان، 1376). افراد مبتلا به این اختلال چنانچه نشانه­ های مذکور را در حد شدید و عمیق نداشته باشند ولی از داشتن این نشانه­ها در رنج باشند به عنوان افسرده غیر بالینی تلقی می­شوند.
تعریف عملیاتی افسردگی
در این پژوهش برای تعیین افراد افسرده غیربالینی از پرسشنامه افسردگی بک[17](BDI.11) استفاده شد و نمره­ای که افراد در این پرسشنامه بدست خواهند آورد، مبتنی بر خط برش نمره(30 تا 18 )به عنوان ملاک افسردگی غیربالینی در نظر گرفته شد.
  
تعریف مفهومی سرمایه ­روان­شناختی
سرمایه ­روان­شناختی یک وضعیت مثبت روان­شناختی است که بیانگر تلاش فرد در جهت پیشرفت خود و آینده می­باشد (لوتانز و همکاران، 2007).
تعریف عملیاتی سرمایه­روان­شناختی
منظور از سرمایه ­روان­شناختی نمره­ای است که آزمودنی­ها در پرسشنامه­ی سرمایه ­روان­شناختی    لوتانز و همکاران (2007) بدست می­آورند.
مؤلفه های سرمایه ­روان­شناختی
تعریف مفهومی خودکارآمدی [18]
باورها و قضاوتهای فرد به توانایی­های خود در انجام وظایف و مسئولیت­ها(بندورا،[19] 1986،1997­).
تعریف عملیاتی خودکارآمدی
در این پژوهش منظور از خودکارآمدی نمره­ای است که فرد در سؤالات مربوط به خرده مقیاس سؤالهای آزمون سرمایه­ روان­شناختی PCQ بدست می­آورد.
تعریف مفهومی امیدواری[20]
اسنایدر و همکاران[21](1991) امید را مجموعه ­ای شناختی می­دانند که مبتنی بر احساس موفقیت ناشی از منابع گوناگون و مسیرها و شیوه ­های انتخاب شده برای نیل به اهداف است.
تعریف عملیاتی امیدواری
در این پژوهش منظور از امیدواری نمره­ای است که آزمودنی در پاسخ به خرده­ مقیاس سؤالهای آزمون سرمایه روان­شناختی، PCQ بدست می آورد.
تعریف مفهومی خوش­بینی[22]
خوش­بینی به جهت­گزینی اشاره دارد که در آن معمولاً پیامدهای مثبت مورد انتظارند و این پیامدها به عنوان نتایج عوامل ثابت، کلی، درونی، در نظر گرفته می­شود (بویری، 1386).
تعریف عملیاتی خوش­بینی
در این پژوهش منظور از خوش­بینی نمره­ای است که فرد در سؤالات مربوط به خرده مقیاس سؤالهای آزمون سرمایه روان­شناختی PCQ  بدست می آورد.
      تعریف مفهومی تاب­آوری[23]
گارمزی و ماستن[24] (1991) تاب­آوری را یک فرآیند، توانایی، پیامد سازگاری موفقیت­آمیز با شرایط تهدید کننده تعریف نموده ­اند.
تعریف عملیاتی تاب­آوری
در این پژوهش منظور از تاب­آوری نمره­ای است که فرد در سؤالات مربوط به خرده مقیاس سؤالهای آزمون سرمایه روان­شناختی، PCQ بدست می­آورد.

  1. Kaplan & Sadock’s
  2. Berti & Seroni
  3. Celler &etal
  4. Psychology Capital
  5. Positive Psychology

 
 

  1. Luthans .F, Luthans. K, Luthans. B
  2. Robinze &Waters-Marsh & Caccioppe
  3. Who
  4. Hurfam
  5. Social Capital
  6. Kawach i& Kennedy & Lochner & Prothwo



 

  1. Katrona & Helsinge &Rashel
  2. Fukuyama
  3. Carver& kinze

[15]. Depression

  1. Pearon
  2. beck

[18] .self-efficacy
2.Bandura
[20] .Hope

  1. Snyder&et L

[22] optimism
[23] Resiliense

  1. Garmzi & Masten

تعداد صفحه:79

قیمت : 37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 asa.goharii@gmail.com